انحراف بینی و عمل جراحی انحراف بینی

منظور از عملکردهای بینی چیست؟

بینی یکی از مهمترین اعضای بدن در نگهداری سلامت فرد و حفظ سایر اعضا است. بینی دارای فیزیولوژی بسیار پیچیده ای است. وظایف اساسی بینی شامل ایجاد راه هوایی، حس بویایی، تنظیم دما، تنظیم رطوبت، تصفیه ذرات هوا و نقش در تکلم است. مهمترین عملکرد بینی ایجاد راه هوایی برای تنفس طبیعی است.

بی توجهی به این عملکردهای ارزشمند حیاتی چه علائم و عواقبی را در پی خواهد داشت؟

اختلال در عملکردهای حیاتی بینی به دلیل انحراف بینی عواقب ناگواری در سلامت و زندگی افراد و جامعه برجا خواهد گذاشت. تنفس حیاتی ترین عملکرد زندگی است که نتیجه آن رسیدن اکسیژن به بافت های بدن است. بی حالی، خواب آلودگی، کسالت، بی حوصلگی و عصبی بودن ممکن است در اثر اختلال تنفسی بینی پدید آید. محرومیت از تنفس بینی، خشکی مجاری تنفسی و ضعف سیستم دفاعی آن را در پی خواهد داشت. گرفتگی بینی اغلب سبب بروز مشکلاتی در سایر ساختمان های وابسته مانند درد سینوسی، سردرد یا احساس پری، سنگینی و فشار در ناحیه سر و صورت می شود. اختلال بویایی، احساس سرما خوردگی طولانی، خرخر و مشکلات تنفسی حین خواب از علائم دیگر اختلال عملکرد بینی است.

جراحی های بینی با چه اهدافی انجام می گیرد؟

باید گفت جراحی های بینی با اهداف متعددی انجام می شود که می توان آنها را به دو دسته کلی تقسیم کرد:
- دسته اول جراحی هایی هستند که در جهت اصلاح عملکرد بینی انجام می شوند و بطور عمده اصلاح انحراف تیغه میانی بینی را شامل می شود. مشکلات دیگری مانند پولیپ و تورم بافت های داخل بینی نیز ممکن است نیازمند جراحی های پیچیده تری باشد که در بسیاری از موارد مستلزم استفاده از روش های اندوسکوپیک است.
- دسته دوم جراحی هایی با هدف تغییر شکل خارجی بینی و زیبایی است که به جراحی پلاستیک بینی یا راینو پلاستی معروف است.

چه عواملی باعث انحراف بینی می‌شوند یا بر آن موثرند؟

یکی از مهم‌ترین عوامل دخیل در انحراف بینی عوامل تکاملی و ارثی می‌باشند. عامل تکاملی و ارثی بدان معنا می‌باشد که در هنگام جنینی به خاطر اختلافاتی که در جثه و اندام پدر و مادر وجود دارد و همین طور به خاطر اختلافات ژنتیکی، تیغه در هنگامی که می‌خواهد رشد پیدا کند به خاطر این عدم تشابه که ازسمت پدر و مادر به ارث می‌برد به صورت نامتقارن در دو طرف بینی رشد می‌کند علاوه بر اینکه رشد تیغه و گوشت و پوست هم باهم همخوانی لازم را ندارند و در نتیجه تیغه بینی دچار انحراف می‌شود. این نوع انحراف به عنوان انحراف تکاملی هم شناخته می‌شود. این انحراف ممکن است که از ابتدا وجود نداشته باشد و با مرور زمان و رشد نوزاد و بالاتر رفتن سن او کم‌کم نمایان گردد، از این روست که این نوع انحراف را به عنوان انحراف تکاملی نیز می‌شناسند که همان‌طور که ذکر شد دلیل آن اختلاف میزان رشد قسمت‌های مختلف بینی با همدیگر می‌باشد. در برخی موارد افرادی که دچار مشکلات تنفسی هستند به عنوان مثال دارای لوزه سوم بزرگتر از حد معمول هستند ممکن است دچار تغییراتی در ساختار دستگاه تنفسی بشوند، مثلا سقف دهان آنها گودتر بشود و به دلیل اینکه سقف دهان در زیر فضای بینی قرار دارد با گودتر شدن آن به تیغه بینی فشار وارد می‌شود و باعث انحراف تیغه بینی می‌شود. در دیگر موارد کسانی که دچار بیماری‌های فک و صورت هستند ممکن است که دچار انحراف بینی شوند، مثلا کسانی که دارای فک بالایی کوچک‌تری هستند ممکن است که دچار انحراف تیغه بینی بشوند. همین طور کسانی که دچار بیماری لب شکری و یا شکاف کام هستند تقریبا در تمامی موارد به انحراف شدید تیغه بینی دچار می‌شوند.

عامل دوم در انحراف تیغه بینی، ضربه می‌باشد. ضربه‌ها در ایجاد انحراف تیغه بینی نقش بسیار مهمی را ایفا می‌کنند. برخی از ضربه‌ها در دوران طفولیت و کودکی و یا حتی در زمان تولد نوزاد به بینی وارد می‌شوند که در نتیجه آن تیغه بینی دچار انحراف می‌شود. در خیلی از این موارد حتی با اینکه ضربه‌ها شدید نمی‌باشند ولی باعث انحراف بینی می‌گردند. در موارد دیگر تصادف‌ها و درگیری‌های خیابانی و برخورد جسم سخت به بینی که به هر دلیل می‌تواند باعث شکستگی تیغه و استخوان بینی بشوند. در برخی موارد ممکن است که بینی دچار شکستگی نشود ولی با وارد آمدن ضربه در زیر غضروف خون ریزی ایجاد شود و این خونریزی در صورتی‌که به موقع تشخیص داده نشود و درمان نگردد باعث انسداد راه تنفسی، از بین رفتن لایه مخاطی و تغییر شکل ظاهری بینی می‌گردد.

septoplasty

مراحل جراحی انحراف بینی

چون انحراف موجود در بینی به خاطر قسمت اضافه‌ای از غضروف است، در این جراحی مقداری از غضروف اضافی باید بریده شود. تحت بیهوشی عمومی، جراح از سوراخ‌های بینی برشی در روی تیغه بینی ایجاد می‌کند تا به غضروف و به قسمتهای اضافی غضروفی برسد. معمولاً یک تکه L شکل غضروفی در قسمتهای پشتی و جلویی نگه داشته می‌شود تا خود بینی روی آن تکیه کند. بعد از اینکه قسمتهای اضافه استخوان و غضروف بیرون درآورده شد، سپتوم یا تیغه بینی با تیوب‌ها، تیغه‌ها، و بخیه سر جایش محکم می‌شود.

مراحل بعد جراحی انحراف بینی

بعد ازعمل بینی ممکن است تا حد قابل توجهی ورم کند و کبود شود. داخل بینی گاهی پانسمان می‌شود و گاهی نمی‌شود. معمولاً یک تکه گاز پانسمان پائین بینی چسبانده می‌شود تا خون را جذب کند. همچنین درون بینی را نیز با گاز پانسمان فشرده شده تا چند روز پر نگه می‌دارند که به آن تامپون نیز می‌گویند. برای جلوگیری از بروز عفونت یک دوره کامل آنتی بیوتیک به عنوان مثال سفالکسین برای بیمار تجویز می‌شود.

احتمال بازگشت یا عود مجدد

گاهی مراجعه کنندگان به این موضوع فکر می کنند که آیا با توجه به هزینه عمل انحراف بینی که متحمل می شوند این مشکل به حالت اولیه قبل از عمل برمی گردد یا خیر؟ در پاسخ به این افراد باید گفت که بازگشت انحراف بینی به حالت اولیه پس از عمل جراحی انحراف بینی می تواند گهگاه اتفاق افتد و در این رابطه مراقبت از بینی در طول شش هفته پس از انجام عمل جراحی نقش اساسی و با اهمیت دارد. در صورتی که برای حل این مشکل از روش جراحی تزریقی استفاده می کنید، مواد تزریق شده تا دو سال عمر مفید دارند و پس از پایان این دوره باید عمل تزریق مجدداً بر روی بینی تکرار شود.