سنگ های غدد بزاقی

 – ایجاد سنگ های غدد بزاقی در مردها و افراد بالای ۴۰ سال شایع تر است.

– علت ایجاد مشخص نیست. اکثر سنگ های غدد بزاقی از کلسیم ساخته شده اند ولی اختلالی در میزان کلسیم خون یا مشکل دیگری در کلسیم بدن وجود ندارد. سنگ های غدد بزاقی با بیماری های دیگر همراه نیستند. از هر ۱۰ سنگ غدد بزاقی ۸ مورد در غدد زیرفکی تشکیل می شود. تصور می شود تخلیه بزاق به سمت بالا و کمی غلیظ تر بودن بزاق ساخته شده در غدد زیرفکی علت شیوع بیشتر تشکیل سنگ های غدد بزاقی باشد..

علایم

انسداد کامل مجرا و التهاب غده بزاقی (سیالیت sialitis) موجب بروز درد شدید در زمان افزایش تولید بزاق در هنگام خوردن غذا می شود. درد ناشی از سنگ های غدد بزاقی ممکن است به صورت ناگهانی و شدید، بلافاصله بعد از شروع غذا خوردن ایجاد شود و به زودی تورم غده بزاقی مبتلا روی می دهد. درد و تورم به علت سنگ های غدد بزاقی حدود ۱ تا ۲ ساعت بعد از خوردن غذا تسکین می یابد. اکثر سنگ ها موجب انسداد کامل مجرای غده بزاقی نمی شوند. در این موارد علایم متغیر هستند و می توانند علایم شامل یک یا چند مورد زیر باشند:

- درد مبهمی که گاه و بیگاه بر روی غده مبتلا احساس می شود.

- تورم غده بزاقی (ممکن است دایمی باشد و یا بزرگ و کوچک شود).

- در اثر سنگ های غدد بزاقی ،عفونت غده ممکن است روی دهد و موجب قرمزی و درد محل غده شود. ممکن است عفونت به تشکیل آبسه و بدحال شدن بیمار منجر شود.

- گاهی هیچ علامتی وجود ندارد، و سنگ های غدد بزاقی فقط به صورت تصادفی در رادیوگرافی به عمل آمده برای موارد دیگر تشخیص داده می شود.

تشیخص

آیا انجام آزمایش تشخیصی ضرورت دارد؟

اغلب، علایم بیماری به حدی واضح هستند که نیاز به اقدام تشخیصی وجود ندارد. گاهی پزشک می تواند سنگ را در محل مدخل مجرای غده لمس کند یا ببیند. رادیوگرافی می تواند محل و تعداد سنگ های غدد بزاقی را نشان دهد. در این صورت اقدام تشخیصی دیگری لازم نیست. در صورت مشخص نبودن سنگ های غدد بزاقی در رادیوگرافی، CT اسکن یا آزمایش های اختصاصی با اشعه X (سیالوگرافی) برای تشخیص انجام می شود.

درمان سنگ های غدد بزاقی

گاهی سنگ کوچک غده بزاقی خود به خود خارج می شود و در دهان قرار می گیرد. اکثر سنگ های غدد بزاقی ایجاد کننده علایم خود به خود خارج نمی شوند. در این موارد پزشک با استفاده از میله مخصوص، سنگ های غدد بزاقی را از داخل مجرا بیرون می آورد و یا با عمل جراحی کوچکی، تحت بی حسی موضعی مبادرت به درمان می کند. از درمان سنگ های غدد بزاقی با موج شوک (سنگ شکنی یا لیتوتریپسی؛ lithotripsy) نیز می توان استفاده کرد که در آن با استفاده از امواج ماوراءصوت (اولتراسوند۹ سنگ ها را می شکنند و سپس قطعات شکسته شده از مجرای غده بزاقی خارج می شوند. معمولاً سنگ های غدد بزاقی یک بار ایجاد می شوند و عود نمی کنند ولی گاهی در بعضی از افراد مدت ها بعد یک یا چند سنگ غده بزاقی دیگر تشکیل می شود. گاهی چندین سنگ در یک غده بزاقی تشکیل می شود. در فردی که دچار عود سنگ های غدد بزاقی است یا سنگ های متعدد در غده وی تشکیل شده اند باید تمام غده مبتلا را با درمان جراحی خارج کرد. در این موارد از سنگ های غدد بزاقی اشکالی از نظر ترشح بزاق روی نمی دهد زیرا این کار به وسیله سایر غدد بزاقی انجام می شود.

برای مطالعه " بیماری های غدد بزاقی " کلیک کنید .

منبع : کتاب بیماری های دهان،حلق،بینی،سینوس ها و حنجره