سینوس و سینوزیت

سینوس ها

سینوس ها، حفراتی پر از هوا در استخوان های صورت هستند که موجب بهبود طنین صدا می شوند و به آن ها سینوس های اطراف بینی هم (paranasal sinuses) هم گفته می شود. سینوس ها به وسیله اپی تلیوم مژکدار تنفسی مفروش و به داخل بینی تخلیه می شوند. سینوس های فک بالایی (ماگزیلری) و غربی (اتمویید) در هنگام تولد موجود هستند. عدم تشکیل یک طرفه سینوس پیشانی (فرونتال) شایع است و در ۴% افراد سینوس های فرونتال به صورت دو طرفه تشکیل نشده اند. سینوس های پروانه ای (اسفنویید) آخرین سینوس هایی هست که تشکیل می شوند و معمولاً بلوغ آن ها تا ۲۰سالگی طول می کشد. سینوس ها با یکدیگر در ارتباط هستند و نیز به مسیرهای بینی اتصال دارند.

سینوزیت

سینوزیت (التهاب سینوس؛ sinusitis) هنگامی ایجاد می شود که هر یک از سینوس ها دچار التهاب شوند و این وضعیت می تواند سینوزیت حاد، یا مزمن باشد. ممکن است سینوزیت در افراد مبتلا به انحراف تیغه بینی، پولیپ بینی و کوچک بودن سوراخ های سینوس ایجاد شود. سینوزیت مزمن بیشتر در سینوس های غربالی (اتمویید) که در بین دو چشم قرار دارند و سینوس های فک بالا (ماگزیلری) واقع در استخوان گونه ایجاد می شود. سینوزیت معمولاً به دنبال عفونت بعد از سرماخوردگی یا سایر عفونت های مجاری تنفسی فوقانی شروع می شود. میکروب های ایجاد کننده مسری هستند. سینوزیت ممکن است در نتیجه عفونت باکتریایی، قارچی، ویروسی و یا استعمال دخانیات، عطسه شدید با دهان بسته، عوامل آلرژیک یا خود ایمنی ایجاد شود. شیرجه زدن به داخل آب، بدون بستن بینی و نیز خستگی می توانند موجب سینوزیت شوند. در طبقه بندی جدیدتر، تحت عنوان «راینو سینوزیت» معرفی می شود زیرا پژوهشگران معتقدند التهاب سینوس ها نمی تواند بدون التهاب بینی (رینیت) روی دهد.

علایم

۱٫ سینوزیت فک بالا (ماگزیلری): درد یا احساس فشار در ناحیه ی فک بالا (گونه)، مانند درد دندان و سردرد.

 ۲٫ پیشانی (فرونتال): درد یا احساس فشار در حفره سینوس پیشانی در پشت و بالای چشم ها، سردرد.

 ۳٫ غربالی (اتمویید): درد یا احساس فشار در بین و یا پشت چشم ها، سردرد سینوزیت، احتمالاً تورم پلک بالا.

 ۴٫ پروانه ای (اسفنویید): درد یا احساس فشار در پشت چشم ها، ولی اغلب با انتشار به قسمت بالای سر.

علایم شایع سینوزیت ها در مراحل اولیه عبارتنداز:

- از علائم احتقان بینی همراه با ترشح سبز متمایل به زرد و گاهی رگه های خونی می باشد .

- احساس فشار داخل سر ناشی از سینوزیت.

- سینوزیت به همراه درد چشم ها.

- سردرد سینوسی که در هنگام صبح یا در زمان خم شدن به جلو (ویا هنگام سجده) بدتر می شود.

- دردگونه ها که ممکن است شبیه درد دندان باشد از علائم سینوزیت می باشد .

- گاهی سرفه که معمولاً بدون خلط است .

- گاهی اختلال خوابیدن

- گاهی تب در افراد مبتلا به سینوزیت دیده می شود .

در مراحل پیشرفته سینوزیت، مجرای سینوس به طور کامل بسته می شود و ترشحات داخل سینوس انباشته می شود و درد پیشرونده وجود دارد.

پیشگیری

- برای پیشگیری درمان فوری عفونت های تنفسی ضروری می باشد .

- عدم مواجهه با عوامل مستعد کننده، نکشیدن سیگار برای کاهش خطر ابتلا به سینوزیت.

- معمولاً عود سینوزیت شایع است.

تشخیص

بر حسب شدت و حاد یا مزمن بودن سینوزیت ممکن است انجام آزمایش های خون، کشت ترشحات، آندوسکوپی، رادیوگرافی یا CT اسکن سینوس ها برای تشخیص ضرورت یابد (تصویر ۱۷). CT اسکن بهترین روش برای تشخیص سینوزیت می باشد.برای تشخیص سینوزیت و آلرژی و سینوزیت مزمن و همچنین اطلاع  از روشهای درمانی آن به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید .

درمان سینوس و سینوزیت

- درمان سینوزیت و شستشوی با استفاده از محلول سالین گرم.

- مصرف مسکن هایی مانند آسپیرین (در سن بالای ۲۰ سال) یا استامینوفن یا ایبوپروفن، نوشیدن مایعات گرم مثل چای و سوپ جوجه، استنشاق بخار، اسپری های ضداحتقان، و اسپری های بینی، استراحت زیاد برای درمان سینوزیت.

- چنانچه سینوزیت طی ۴۸ ساعت بهبود نیافت و یا با درد شدید همراه بود باید بیمار مبتلا به سینوزیت به پزشک مراجعه کند تا تحت درمان با آنتی بیوتیک یا استرویید (کورتون) بینی قرار گیرد.

- درصورت موفق نبودن درمان سینوزیت با آنتی بیوتیک ها بیمار باید دوباره به وسیله متخصص معاینه و درمان شود.

- درمان نسبتاً جدید سینوزیت نوعی جراحی موسوم به FESS (جراحی عملکردی آندوسکوپیک سینوس؛ Functional endoscopic sinus surgery) است که جانشین اعمال و درمان عمل سینوزیت شده است.

- امروزه از درمان جدید سینوزیت دیگری موسوم به بالون سینوپلاستی نیز استفاده می شود که به وسیله آن با استفاده از بالون، منافذ سینوس ها را باز می کنند.

- دیگر روش جدید درمان ، Coblation نام دارد که در آن بافت در دمای ۴۰- تا ۷۰- درجه سانتی گراد برداشته و درمان می شود.

- سینوزیت می تواند حاد (کمتر از ۴ هفته)، تحت حاد (۴ تا ۱۲ هفته) یا مزمن (۱۲ هفته یا بیشتر) باشد. در هر سه نوع نشانه ها مشابه هستند و از این رو افتراق آنها از یکدیگر مشکل است. مراقبتهای جراحی اندوسکوپی بینی به اندازه خود جراحی مهم بوده و بایستی جدی گرفته شود .

برای مطالعه " درمان سینوزیت قارچی " کلیک کنید .

منبع : کتاب بیماری های دهان،حلق،بینی،سینوس ها و حنجره