عملکرد بینی انسان

بینی یکی از مهمترین اعضای بدن در نگهداری سلامت فرد و حفظ سایر اعضاء است. بینی دارای فیزیولوژی بسیار پیچیده ای است. وظایف‌ اساسی‌ بینی‌ شامل‌ ایجاد راه‌ هوایی‌، حس بویایی‌، تنظیم‌ دما، تنظیم‌ رطوبت‌، تصفیه‌ ذرات‌ هوا و نقش درتکلم‌ است‌.

مهمترین عملکرد بینی ایجاد راه هوایی برای تنفس طبیعی است.‌ کوچکترین تغییرات درمجرای تنفسی بینی می تواند موجب مقاومت قابل ملاحظه ای در برابر عبور هوا شود به طوری که اگر قطر مسیرعبور هوای‌ تنفسی‌ از راه‌ بینی‌ به‌ نصف‌ تقلیل‌ یابد، مقاومت ‌راه‌ هوایی‌ بینی‌ ۱۶ برابر می‌شود.

تنظیم‌ دمای‌ هوا زمانی‌ صورت‌ می‌گیرد که‌ هوای ‌استنشاقی‌ از روی‌ سطوح‌ وسیع‌ ساختمان های پیچیده داخل بینی که حاوی شبکه ‌غنی‌ مویرگی‌ است می‌گذرد. صرف ‌نظر ازحرارت‌ هوای‌ تنفسی‌، دمای‌ هوا در حلق‌ به‌ ندرت‌ بیش‌ از ۴ درجه‌ نسبت‌ به‌ دمای‌ طبیعی‌ بدن‌ نوسان‌ دارد. تغییر دمای‌ محیط به‌ میزان‌ ۲۵ درجه‌ موجب‌ تغییری‌ کم‌تر از ۱ درجه‌ در هوای‌ دمی‌ می‌شود.

شمار زیادی‌ از غددمخاطی‌ مستقر در مخاط بینی‌ امکان ‌مرطوب‌ سازی‌ دائم هوای‌ تنفسی‌ را می‌دهد. تخمین‌ زده ‌شده است که‌ طی‌ ۲۴ ساعت‌ تنفس‌، حدود یک‌ لیتر مایع‌صرف‌ اشباع‌ هوای‌ دمی‌ شود. هوای‌ دمی بیش‌ از ۷۵% ازرطوبت‌ اشباع‌ می‌شود.

تصفیه‌ ذرات‌ استنشاقی‌ بر عهده‌ سیستم مخاطی‌ بینی‌ است ‌که ترشحات‌‌ ممتد چسبنده‌ای‌ را شکل‌ می‌دهد. اکثر ذرات‌ بین‌ ۲تا۵ میکرون‌ در این‌ ترشحات‌ به‌ دام‌ می‌افتند. این‌ ترشحات ‌شامل ایمونوگلوبولین‌ و عوامل دفاعی است‌. حرکات‌ منظم‌مژک‌های‌ سلولی، این‌ ترشحات‌‌ چسبنده را با سرعت‌ چند میلی‌ متر در دقیقه‌ حرکت‌ داده‌، اجازه‌ می‌دهد که‌ این‌ترشحات‌ هر ۲۰ دقیقه‌ یک‌ بار جایگزین‌ شود. تولید روزانه ‌این‌ ترشحات‌ حدود یک‌ لیتر است‌.

بینی‌ نقش مهمی در تکلم دارد و موجب‌ افزایش ‌رزونانس‌ صدا می شود. در موقع ‌گرفتگی‌ بینی‌ صدای‌ ناشی از تلفظ حرف م‌ به‌ صورت‌ ب شنیده می‌شود.

وظیفه‌ سینوس‌های اطراف بینی شامل‌ سبک‌ کردن‌ وزن‌جمجمه‌، تکمیل‌ عملکرد بینی‌، تعدیل حرارتی‌ ‌مغز، شرکت‌ در بویایی‌، تشدید صدا و تهیه‌ پشتیبانی‌ سپرمانند برای محافظت‌ صورت‌ از ضربه‌ است‌.

پیامدهای عملکردهای مختل شده بینی

اختلال در عملکردهای حیاتی بینی عواقب ناگواری در سلامت و زندگی افراد وجامعه برجا خواهدگذاشت. تنفس حیاتی ترین عملکرد بینی و زندگی است که نتیجه آن رسیدن اکسیژن به بافت های بدن است. هنگامی که تنفس از مسیر طبیعی خود از راه بینی منحرف شود عوارض آن تمام بافت های بدن را تحت تاثیر قرار خواهد داد. فردی که تنفس از راه بینی را از دست بدهد نه تنها در زندگی فردی، بلکه در روابط اجتماعی نیز مشکلات زیادی را تجربه خواهد کرد. بی حالی، خواب آلودگی، کسالت، بی حوصلگی و عصبی بودن ممکن است در اثر اختلال عملکرد بینی پدید آید.  محرومیت از تنفس بینی، خشکی مجاری تنفسی و ضعف سیستم دفاعی آن را در پی خواهد داشت. گرفتگی بینی اغلب‌ سبب‌ بروز مشکلاتی‌ در سایر ساختمان‌های‌ وابسته‌ می‌شود. از آنجا که‌ وجود این‌ مشکلات‌ می‌تواند دیگر مشکلات‌ مربوط  به‌ بینی‌ را تحت‌الشعاع‌ خود قرار دهد، لازم است بدانیم که‌ چنین ‌مشکلاتی‌ نتیجه‌ گرفتگی بینی ‌است.

بسته شدن شیپوراستاش‌ ـ ناشی‌ از گرفتگی بینی‌ ـ می‌تواند سبب‌ احساس‌ گرفتگی یا پری‌ گوش‌ شود. سوزش‌ چشم‌ یا اشک‌ریزش‌ ممکن‌ است ‌نشان‌دهنده‌ بسته شدن مجرای‌ اشکی‌ در بخش پایینی بینی‌ باشد. ترشحات‌ مزمن‌ بینی‌ یا خشکی حلق‌ ممکن‌ است‌ سبب‌ تحریک‌ حنجره‌ شود که‌ با‌ خشونت‌ صدا، سرفه‌ و احساس‌ نیاز مداوم‌ برای‌ صاف‌ کردن‌ گلو همراه است‌. صدای‌ تودماغی علامتی‌ از گرفتگی راه‌ هوایی‌ بینی ‌است‌. اختلال بویایی، احساس سرماخوردگی طولانی، خرخر و مشکلات تنفسی حین خواب از علائم دیگر اختلال عملکرد بینی است. وجود علائم  فوق موجب افت قابل ملاحظه در کیفیت زندگی افراد می شود.