افتادگی پلک یا پتوز چیست و چگونه درمان می‌شود؟

افتادگی پلک یا پتوز یکی از اختلالات غیر شایع بوده که به لحاظ تاثیر منفی مستقیمی که بر زیبایی چهره‌ی فرد می‌گذارد، مورد اهمیت است. افرادی که با این مشکل مواجه می‌شوند، احتمالا از پیش‌تر با آن آشنایی نداشته و علل بروز آن را نمی‌دانند. حتی ممکن است آن را مشکلی جدی علیه سلامتی و زیبایی خود تلقی کنند. در حالی که پتوز امروزه قابل درمان است و جایی برای نگرانی وجود ندارد.

در این مقاله قصد داریم در مورد علل بروز افتادگی پلک، علائم و راه‌های تشخص آن صحبت کنیم. در نهایت به شما خواهیم گفت که درمان پتوز چگونه انجام می‌پذیرد.

افتادگی پلک یا پتوز

افتادگی پلک یا پتوز چیست و چه علائمی دارد؟

افتادگی پلک یا پتوز (Ptosis) به حالتی گفته می‌شود که در آن یکی از پلک‌های بالای چشم یا هر دوی آن‌ها حالتی افتاده به خود بگیرند. در واقع این اختلال در مقایسه با دیگران معنا پیدا کرده و مشاهده می‌شود که چشم‌ها به اندازه‌ی معمول باز نمی‌شوند. پتوز تنها در مورد مشکل پلک بالایی چشم مطرح می‌شود.

اگرچه این مشکل به خودی خود خطرناک نیست، اما شدت گرفتن آن می‌تواند باعث محدود شدن میدان بینایی شخص گردد. البته در موارد نادری این احتمال وجود دارد که افتادگی پلک نشانه‌ی بیماری عصبی خاص یا اختلالی در عضلات صورت باشد. زیرا ماهیچه‌هایی در طورت وجود دارند که با انقباض آن‌ها پلک به سمت بالا حرکت می‌کند. با اختلال در عملکرد این عضلات، پلک به طور کامل باز نشده و پتوز رخ می‌دهد.

لازم به ذکر است که افتادگی پلک یا پتوز در همه‌ی افراد با شدت یکسانی ظاهر نمی‌شود. در برخی ممکن است این افتادگی شدیدتر بوده و میدان دید فرد را بسیار کاهش دهد. در حالی که در بعضی دیگر تنها عدم تقارن پلک‌ها بین دو چشم، سبب پی بردن به این بیماری می‌شود. بررسی‌ها نشان داده که بروز این مشکل در افراد، می تواند دلایل متفاوتی داشته باشد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

گاهی کودکان دارای پلک افتاده مجبور هستند سر خود را به طور غیرعادی بالا گرفته یا گردنشان را به سمت عقب خم کنند تا بتوانند کاهش میدان دید را جبران نمایند. این کار در دراز مدت به مهره‌های گردن آن‌ها صدمه زده و می‌بایست تحت درمان قرار گیرند. بعلاوه، برخی افراد دارای پتوز احتمالا ابروهای خود را بالا می‌اندازند و پیشانی خود را جمع می‌کنند تا بر این مشکل غلبه کنند. این امر نیز سبب سردرد و ظاهر شدن خطوط و چروک شدن روی پوست پیشانی می‌شود.

افتادگی پلک یا پتوز

انواع پتوز

به طور کلی می‌توان انواع افتادگی پلک یا پتوز را به دو دسته تقسیم کرد که بر اساس علت بروز این مشکل، مجزا می‌شوند.

مادرزادی

برخی از نوزادان از بدو تولد دچار مشکل افتادگی پلک هستند که به این نوع پتوز، مادرزادی گفته می‌شود. گرچه ممکن است در برخی از آن‌ها با بزرگتر شدن فرد، مشکل قابل تشخیص شود. نوزادانی که با نقص در شکل‌گیری و عملکرد عضلات بالا برنده‌ی پلک بالایی به دنیا می‌آیند، طبیعتا قادر به حرکت دادن کامل پلک نیستند.

با وجود اختلال در انقباض عضلات مربوط به پلک، این قسمت از چشم به طور کامل قادر به باز یا بسته شدن نخواهد بود. خوشبختانه پتوز مادر زادی با درمان‌های پزشکی امروز قابل بهبود است.

اکتسابی

نوع اکتسابی افتادگی پلک یا پتوز به دلایل مختلف در سنین بزرگسالی یا کودکی به وجود می‌آید. پتوز اکتسابی به دنبال اختلال در عملکرد عضلات حرکت دهنده‌ی پلک بالا که به علت‌های متفاوت می‌تواند به وجود بیاید، بروز می‌کند. لازم به ذکر است که این نوع از افتادگی پلک نیز قابل درمان است و می‌توان با مراجعه به پزشک متخصص مانند چشم پزشک آن را درمان نمود.

علل افتادگی پلک

تحقیقات و معاینه‌ی طیف گسترده‌ای از افراد مبتلا به افتادگی پلک یا پتوز، نشان می‌دهد که دلایل متنوعی می‌تواند در این پدیده دخیل باشد. در زیر برخی از شایع‌ترین عوامل ایجاد کننده‌ی پتوز را نام می‌بریم:

دلایل میوژنیک

در افرادی که به طور مادرزادی با این اختلال متولد می‌شوند، مشکلات ژنتیکی سبب ایجاد اشکال در عملکرد ماهیچه‌های بالابرنده‌ی پلک می‌شوند. وجود مشکل در ژنتیک سلول‌های ماهیچه‌ای سبب عدم تکامل ماهیچه‌ی لواتور شده و عملکرد ضعیف و نقص را برای آن به همراه دارد.

افزایش سن

به تدریج با بالا رفتن سن هر فرد، تاندون‌های عضلات پلک ضعیف شده و احتمال افتادگی پلک بالا می‌رود. در کنار افزایش سن، آسیب‌های تدریجی ناحیه‌ی چشم مانند مالش مکرر، به کار بردن لنزهای غیر استاندارد، حراجی‌ها و تزریق‌های با مواد تقلبی و بی کیفیت، نیز می‌توانند زمینه‌ساز بروز افتادگی پلک یا پتوز شوند.

اختلال عصبی

گاهی بیماری‌ها و فشارهای عصبی می‌توانند بر عضلات بالا برنده‌ی پلک اثر منفی بگذارند. به بیان بهتر، اختلال در عملکرد عصب سوم مغزی، بر عملکرد حرکت پلک اثر خواهد گذاشت.

تورم پلک و پشت پلک بالا

تورم در ناحیه‌ی پلک که خود به علل متفاوتی ایجاد می‌گردد، گاهی سبب می‌شود پلک نتواند به حد کافی بالا آمده و باز شود.

بیماری عضلات

گاهی بیماری عضلات که با عنوان میوپاتی نیز شناخته می‌شود، سبب اختلال در عملکرد ماهیچه‌های اطراف چشم می‌شود.

افتادگی پلک یا پتوز

درمان افتادگی پلک یا پتوز

اگر افتادگی پلک درمان نشود، در دراز مدت می‌تواند با توجه به واکنش فرد مبتلا برای بهبود میدان دید، سبب آسیب به مهره‌های گردن، چین و چروک پوست پیشانی و اطراف چشم و به ویژه ابتلا به تنبلی چشم در کودکان گردد. بنابراین گرچه پتوز عارضه‌ی جدی برای سلامتی به همراه ندارد، اما می‌تواند آسیب‌های روحی، کاهش اعتماد بنفس و زیبایی چهره یا برخی آسیب‌های دیگر را برای فرد داشته باشد.

عمومی‌ترین شیوه‌ی درمان پتوز، جراحی پلک است. به ویژه زمانی که شدت افتادگی پلک به حدی باشد که در بینایی فرد اختلال ایجاد شود. این عمل جراحی در خفیف‌ترین افتادگی‌ها سرپایی و با بیهوشی موضعی همراه بوده و در انواع شدید پتوز با عمل‌های پیچیده درمان می‌شود.

در حراجی پلک برای درمان افتادگی پلک یا پتوز، یک برش سطحی و ظریف بر روی پلک ایجاد کرده و سپس محل برش را با نخ‌های قابل جذب بخیه به عضلات بالا برنده‌ی پلک، بخیه می‌زنند. سپس پانسمان به مدت ۲۴ ساعت تا یک هفته پس از جراحی روی محل بخیه قرار داده و سپس حذف می‌شود.

لازم به ذکر است که اهمیت مراقبت از محل جراحی، به اندازه‌ی خود عمل مهم است. زیرا به لحاظ حساس بودن چشم و ناحیه‌ی اطراف آن، احتمال بروز عفونت یا خشکی چشم وجود دارد. بنابراین از قطره‌های آنتی بیوتیک، پماد و مرطوب کننده در دوره‌ی بهبودی پس از جراحی استفاده می‌کنند.

البته یک راه دیگر برای رفع موقت این اختلال وجود دارد که بر مبنای یک عینک با پایه‌ای است که پلک را بالاتر و در جای طبیعی خود نگه می‌دارد.این پایه‌ها می‌تواند به یک سمت عینک یا دو طرف آن متصل شود. از طریق چشم پزشک متخصص می‌توانید در مورد روش مناسب برای درمان پتوز، راهنمایی بخواهید.

فواید و عوارض عملافتادگی پلک

همان‌طور که گفتیم، در صورت بی توجهی به افتادگی پلک به خصوص در کودکان شاهد مشکلات دیگری خواهیم بود. از چین و چروک پیشانی یا درد مهره‌های گردن در بزرگسالان گرفته تا ابتلا به تنبلی چشم یا انحراف چشم در کودکان، عوارضی است که افتادگی پلک یا پتوز ایجاد می‌کند.

فواید و عوارض عملافتادگی پلک

بنابراین عمل پتوز با وجود سادگی فواید مهمی برای بیمار خواهد داشت. به علاوه وقتی پلک به حالت طبیعی خود برگردد، فرد احساس بهتری راجع به چهره‌ی خود داشته و اعتماد به نفسش افزایش می‌یابد.

البته ممکن است عمل پتوز مشکلات یا عوارضی نیز به همراه داشته باشد. پس از عمل، ممکن است ناحیه‌ی جراحی شده تا مدت یک الی دو هفته دچار تورم و کبودی باشد. حتی ممکن است کمی بی حسی در پلک‌ها بیمار را نگران کند، اما به تدریج با گذشت زمان این عوارض بهبود می‌یابند. در شرایطی که پس از گذشت بیش از سه ماه افتادگی پلک برطرف نشد، نیاز به جراحی مجدد است.

بنابراین افتادگی پلک یا پتوز یک بیماری است که اختلال در عملکرد ماهیچه‌های بالا برنده‌ی پلک سبب بروز آن می‌شود. این مشکل با روش‌های جراحی قابل درمان بوده و فارغ از علت بروز آن برطرف می‌شود.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.